Qorxulan, lakin lazımlı: İlanlar təbiətin tarazlığını necə qoruyur?

Faktum.az xəbər verir ki, əsrlər boyu insanlarda qorxu, ikrah və yanlış təsəvvürlər yaradan ilanlar əslində yerüstü ekosistemlərin sağlamlığını və bioloji tarazlığı saxlayan ən mühüm canlı növlərindən biridir. İnsanlar tərəfindən tez-tez təhlükə mənbəyi kimi görülərək məhv edilməyə çalışılsa da, bu sürünənlərin təbiətdəki zəncirvari rolu kənd təsərrüfatından tutmuş insan sağlığının qorunmasına qədər geniş bir sahəni əhatə edir.

İlanların ekosistemdəki ən böyük xidmətlərindən biri gəmirici populyasiyasını təbii yolla tənzimləmələridir. Sıçanlar, sıçovullar və digər kiçik gəmiricilər kənd təsərrüfatı sahələrinə kütləvi zərər vurmaqla yanaşı, infeksion xəstəliklərin də əsas daşıyıcıları hesab olunurlar. Bir ilan mövsüm ərzində yüzlərlə gəmiricini ovlayaraq məhsul itkisinin qarşısını alır və gəmiricilər vasitəsilə yayılan təhlükəli infeksiyaların (məsələn, taun, leptospiroz və s.) insanlara keçmə riskini kəskin şəkildə azaldır. Bu baxımdan ilanlar fermerlərin və kənd təsərrüfatının ən təbii və pulsuz müttəfiqi sayılır.

Bununla yanaşı, ilanlar qida zəncirində həm yırtıcı, həm də ov rolunu oynayaraq biomüxtəlifliyin zənginliyinə birbaşa töhfə verirlər. Onlar yırtıcı quşlar (qartallar, qırğılar) və bəzi məməlilər üçün vacib qida mənbəyidir. Eyni zamanda, elmdə və təbabətdə ilan zəhərindən ürək-damar xəstəliklərinin, xərçəngin və şiddətli ağrıların müalicəsində istifadə olunan dərmanların hazırlanmasında geniş yararlanılır. İlanların təbiətdən kütləvi şəkildə yox olması ekoloji tarazlığın pozulmasına, gəmiricilərin kütləvi artımına və nəticədə kənd təsərrüfatı ilə səhiyyədə ciddi böhranlara gətirib çıxara bilər.