Pul insanı həqiqətən xoşbəxt edir?

Araşdırmaların göstərdiyi paradoksal nəticələr

Faktum.az xəbər verir ki, əsrlər boyu müzakirə olunan “pul xoşbəxtlik gətirirmi?” sualına müasir psixologiya və neyroiqtisadiyyat fərqli və paradoksal cavablar verir.

Nobel mükafatı laureatları Daniel Kaneman və Anqus Diton tərəfindən aparılan məşhur araşdırmaya görə, gəlirin artması müəyyən bir həddə qədər – yəni insanın təməl ehtiyaclarını (mənzil, qida, səhiyyə, təhlükəsizlik) rahatlıqla ödədiyi səviyyəyə qədər – günəgün emosional xoşbəxtliyi hiss olunacaq dərəcədə artırır. Lakin bu hədd keçildikdən sonra əlavə qazanılan pulun insanın gündəlik əhval-ruhiyyəsinə və psixoloji rifahına təsiri sıfıra yaxınlaşır, bu da elmdə “İsterlin paradoksu” (Easterlin Paradox) kimi tanınır.

Digər tərəfdən, Stenford və Harvard universitetlərinin son tədqiqatları göstərir ki, pulun özündən çox onun necə xərclənməsi xoşbəxtliyə birbaşa təsir edir; maddi əşyalar almaq əvəzinə təcrübələrə (səyahət, təhsil, mədəniyyət) və ya başqa insanlara kömək etməyə xərclənən vəsait beyində dopamin və oksitosin hormonlarının ifrazını artıraraq daha uzunmüddətli məmnunluq hissi yaradır. Nəticə etibarilə, pul müstəqil şəkildə birbaşa xoşbəxtlik mənbəyi olmasa da, gərginliyi, gələcək narahatlığını azaltmaq və insana öz zamanını idarə etmək azadlığı vermək baxımından rifahın vacib vasitələrindən biri hesab olunur.