Plasebo effekti — Boş həblərin insanları sağaltmasının arxasındakı inanılmaz tibbi faktlar

Faktum.az olaraq bu gün tibb elminin ən böyük və ən sehrli tapmacalarından birini — heç bir müalicəvi əhəmiyyəti olmayan, sadəcə şəkər və ya təbaşirdən ibarət olan boş həblərin (plasebonun) insan bədənini necə sağaltdığını araşdırırıq. Bir çoxları bunu sadəcə “özünüinandırma” və ya psixoloji illüziya hesab etsə də, müasir nevrologiya və laboratoriya sınaqları plasebonun tamamilə biokimyəvi və real fizioloji dəyişikliklərə yol açdığını sübut edir.

Bu inanılmaz effektin arxasında dayanan ən böyük tibbi fakt beynin daxili aptek kimi işləməsi və biokimyəvi laboratoriyaya çevrilməsidir. Xəstə həqiqi dərman qəbul etdiyinə inandıqda, beynin prefrontal qabığı dərhal bədənin müdafiə mexanizmlərini işə salır və orqanizmdə dopamin, serotonin və ən əsası endorfin (bədənin təbii ağrıkəsicisi) kimi neyromediatorların ifrazını kəskin şəkildə artırır. Neyrobioloji MRT müayinələri göstərir ki, plasebo qəbul edən insanda beynin ağrını qəbul edən nahiyələrində aktivlik fiziki olaraq azalır, yəni bədən həqiqətən də ağrını bloklamaq üçün öz kimyəvi maddələrini sintez edir. Üstəlik, klinik sınaqlarda plasebonun fiziki forması və rəngi belə effektin gücünə birbaşa təsir göstərir; məsələn, böyük həblər kiçiklərdən, üzərində marka adı yazılanlar adsızlardan, ən heyrətamizi isə iki ədəd boş həb bir ədəd boş həbdən daha güclü təsir edir, hətta saxta cərrahiyyə əməliyyatları (həkimin sadəcə dərini kəsib heç bir daxili müdaxilə etmədən geri tikməsi) diz oynaqlarının xroniki ağrılarında real əməliyyatla eyni dərəcədə yüksək sağalma faizi nümayiş etdirir. Digər tərəfdən, bu fenomen immun sisteminin şərti reflekslərlə proqramlaşdırıla bildiyini ortaya qoyur, çünki illər boyu dərman içib sağalan bədən həb formasını görən kimi artıq heç bir kimyəvi maddə olmadan da immun hüceyrələrini aktivləşdirməyə və qan təzyiqini, ürək ritmini, hətta mədə turşuluğunu tənzimləməyə başlayır.

Faktum.az xüsusilə vurğulayır ki, plasebo effekti insan bədəninin və təhtəlşüurun gizli qalmış nəhəng bərpaedici potensialının ən böyük sübutudur. Elm sübut edir ki, bədənimizin sağalması üçün bəzən kənar kimyəvi maddələrə deyil, sadəcə beynimizin molekulyar səviyyədə işə düşməsini təmin edəcək güclü bir inam siqnalına ehtiyacı olur.