Ailə qayğısı, yoxsa həddindən artıq nəzarət?

Faktum.az xəbər verir ki, uşaq tərbiyəsində və ailə daxili münasibətlərdə valideyn diqqəti ilə həddindən artıq nəzarət (hiperopeka) arasındakı incə sərhədin qorunması övladın psixoloji inkişafı və fərdi azadlığı baxımından ən kritik məsələlərdən biridir.

Ailə qayğısı uşağın fiziki, emosional və sosial təhlükəsizliyini təmin etməyə, ona sevgi göstərməyə və həyatda müstəqil addımlar atması üçün dəstək olmağa yönəldiyi halda, həddindən artıq nəzarət övladın əvəzinə bütün qərarları vermək, onun şəxsi sərhədlərini pozmaq və azad seçim hüququnu məhdudlaşdırmaqla nəticələnir. Psixoloqlar vurğulayırlar ki, valideynlərin öz daxili həyəcan və qorxularından qaynaqlanan həddindən artıq nəzarətçi davranışı ilk baxışda “yüksək sevgisi və qayğı” kimi qələmə verilsə də, əslində uşağın özünəinam hissini zədələyir və gələcəkdə onun məsuliyyət götürmək bacarığını zəiflədir.

Boğucu nəzarət mühitində böyüyən fərdlər yetkinlik yaşında qərar verməkdə çətinlik çəkir, sosial mühitə uyğunlaşmaqda bəzən kəskin özünəqapanma və ya əksinə, aqressiv üsyan nümayiş etdirirlər. Mütəxəssislərin fikrincə, sağlam ailə modelində valideynlər uşağa sadəcə istiqamət verən yönləndirici olmalı, onun səhvlər edərək təcrübə qazanmasına şərait yaratmalı və qayğını basqıya çevirmədən qarşılıqlı etimada söykənən münasibət qurmalıdırlar.